Bronşiel Astma ve Sigara

Başlıklara dön

Astmalı hastalar, sigara dumanının solunum sistemine olan olumsuz etkisini iyi bilirler. Memlektimiz dahil, birçok ülkede, kapalı yerlerde sigara içilmesinin yasaklanmasında önemli bir etken bu tip akciğer rahatsızlıkları olanların fiziksel hürriyetlerinin korunmasıdır.

    Sigaranın insan sağlığına olumsuz etkisi 3 ana başlık altında incelenebilir. Bunlardan birincisi sigaranın bronş duvarında yer alan titrek tüylü mukoza hücrelerine (mukosilier sistem) etkisi, ikincisi bronşlardaki reseptörleri irritasyonu, üçüncüsü de allerjik etkisidir.

Mukosilier Sisteme Etkisi

Başlıklara dön

     Bronş duvarında yer alan çok sayıdaki titrek tüylü epitel hücrelerine "silia" adı verilir. Bunlar solunum sisteminin koruyucu elemanlarındandır. Bilindiği gibi akciğerler dış dünyaya açık olduğu halde mikroplardan korunabilen bir organdır. Aynı zamanda dış ortamdaki havanın durumu ne olursa olsun akciğere ulaşan havanın ısısı 37oC ve nem oranı yüzde100 dür. Yani, solunum sistemine giren günde 10,000 litre hava fiziksel ve biyolojik koruyucu sistemlerin kontolünden geçmektedir.

    On mikrondan daha büyük çaptaki veya suda erimiş maddeler burun ve üst solunum yollarında tutulurlar. İki ve 10 mikron arasındakiler solunum yolu mukozasındaki bu silia örtüsüne yapışarak atılırlar. İki mikrondan küçük partiküller ise daha alt ve uç noktalardaki bulunan alveollerdeki makrofajlar tarafından temizlenirler.
    

   Astma nöbetinin başlangıç döneminde belirli oranda bu mukosiliyerlerin temizleme fonksiyonu azalır. Bunun başlıca nedeni mukus kalitesindeki bozukluk ve silia hareketlerinin koordinasyonun kaybolmasıdır. Sigara, bu silier tüylerinin boylarını kısaltır ve epitelin karekterini değiştirir. Buralarda yabancı ve kanserojen (kanser yapıcı) maddeler birikebilir. Aktif veya pasif olarak sigara içen şahıslarda astma tedavisi bu nedenle çok zor olmaktadır. Ayrıca sigara içen ailelerin çocuklarında da bu tür patolojiler saptanmaktadır.

Reseptörlerin Tahriş Edilmesi

Başlıklara dön

Bronşial reaktivite, solunum yollarının allerjik reaksiyonlardan başka bazı kimyasal, fiziksel ve biyolojik uyarılara aşırı tepki göstermesi halidir. Bu tür maddeler ile karşılaşıldığında bronş düz kaslarında allerjide olduğu gibi bronş daralması meydana gelir.

    Astımlı kişilerde bronşial reaktivitenin normal şahıslara nazaran yaklaşık 1000 misli daha fazla olduğu bilinmektedir. Bronşial reaktivitenin ailesel olduğu da gözlenmiştir. Bu nedenle astmalı hastalar bu irritan maddeler ile karşılaşıltıklarında bronşların daralması normal şahıslara nazaran daha bariz bir şekilde ortaya çıkmaktadır. Bu sebeple sulfur dioksit, sigara dumanı ve irritan gazlar astmalı şahısların kolaylıkla akut nöbet geçirmesine neden olabilmektedir.

Sigaranın Allerjik Etkisi

Başlıklara dön

Sigara tütünü allerjisine bağlı allerjik nezle ve astma görülmektedir. Bu hastalarda sigara içildiği günlere paralel olarak serum IgE seviyelerinde de artış saptanır.

    Bu tip hastalar sigara dumanı olmasa bile tütün kokusunun bulunduğu yerlerde bile şiddetli belirtiler gösterebilirler. Dolayısıyla sigara içilen yerde bulunamadıkları gibi haftalar önce sigara içilmiş bir yerde bile akut astma nöbeti geçirebilirler.